EĞİTİMDE ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME İLE İLGİLİ KPSS SORULARINIZ VE YANITLARI

GİRİŞ | HAKKIMDA | UZMANLIK VE İLGİ ALANLARI | ÖĞRENCİLER İÇİN | GÖRÜŞ

 Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme ile ilgili sorularınız için lütfen görüş sayfasını kullanarak iletişim kurunuz. Sorularınızın yanıtları bu sayfada yayımlanacaktır. Başarılar dilerim.

 

Soru 1:  Türetilmiş ölçek ne demektir? Açıklayabilir misiniz? Teşekkürler. 08.03.2006
 

Yanıt:

Türetilmiş ölçek yerine türetilmiş ölçme demek daha doğrudur. Türetilmiş ölçme: Bazı değişkenler doğrudan ya da dolaylı olarak ölçülemezler, söz konusu değişkenler değişkenin ilgili başka ölçümlerinin formal (matematiksel) ilişkilerinden yararlanılarak ölçülür, bu tür ölçmelere türetilmiş ölçme denir. Örneğin, bir maddenin, kütlesi ve hacmi ölçülebilir ancak, özgül ağırlığı (yoğunluğu) bu iki ölçme sonucunun oranıyla hesaplanır, yani ölçülmüş olur. O nedenle, Özgül ağırlık = Kütle / Hacim olarak tanımlanır.

Soru 2: SOSYAL BİLG.ÖĞRT.BÖLÜMÜ MEZUNUYUM. STANDART SAPMA, STANDART HATA VE DİĞER İSTATİSTİKSEL İŞLEMLERİN İŞLEVİ HAKKINDA BİLGİ VEREBİLİR MİSİNİZ?
 

Yanıt:

İstatistik, daha kapsamlı ve farklı tanımlarına rastlansa da kısaca, belirli amaçlar için elde edilmiş verileri betimlemek (fotoğrafını çekmek) amacıyla baş vurduğumuz yöntem ve teknikleri içeren bir bilim dalıdır. Betimlemenin en kolay yolu verileri düzenlemek, özetleyici ölçüler hesaplamak, ayrıca eldeki verilerden hareketle karşılaştırmalar yapmak ve vardamalarda bulunmaktır. Standart sapma, bir dizi ölçümün o ölçümlerin yığıldığı merkezi gösteren aritmetik ortalamadan sapmalarının ortalamasıdır. Örneğin bir grubun puanlarının ortalaması 60, standart sapması 20 ise grubun puanları ortalamadan ortalama olarak ± 20 puan kadar sapma gösterir. Yani bir grubun üyelerinin tek tek puanlarını değil de sadece ortalama ve standart sapmasını biliyorsak, grubun puan dağılımı konusunda bir fikir yürütebiliriz.

Standart Sapma bir dizi puanın dağılımını betimlemede kullanılır. Standart Hata ise, ölçümlere ya da herhangi bir istatistiksel işleme karışan hatanın miktarını kestirmemize yardımcı olur.  

Soru 3: Hocam KR-20 ve KR-21 nedir? Teşekkürler.
 

Yanıt:

KR-20 ve KR-21 bir testin güvenirlik (iç tutarlığını) katsayısını kestirmek amacıyla kullanılan iki bağıntıdır. İç tutarlılık katsayısı, test bir defa denendikten sonra deneme sonuçlarına dayanarak maddeler arasındaki uyumun düzeyine ilişkin bilgi verir. Genellikle tek boyutlu yapılar için hesaplanması uygun düşer. Temel amaç birbiriyle uyumlu maddelerin yer aldığı bir test geliştirmekse, ortak amaçlara hizmet eden maddelerin bir arada olması testin kendi içinde tutarlılığını artırır. Eğer test kendi içinde tutarlıysa, o testle güvenilir ölçümler elde edilebilir. Bir testin iç tutarlılık katsayısını kestirme, testin madde istatistiklerinin hesaplanıp hesaplanmadığına bağlı olarak değişir. Bir testin iç tutarlılık katsayısı, madde istatistikleri belli ise KR-20, ham puanlardan hareketle hesaplanacaksa KR-21 olarak bilinen bağıntılardan yararlanılarak hesaplanır. Bunların dışında, madde-madde ve madde-test korelasyonlarının ortalamalarını iç tutarlılık katsayısı olarak yorumlayan olmakta, ancak korelasyonların ortalamasını almak matematiksel olarak uygun olmadığından bu işlemin doğru bir işlem olduğunu söylemek mümkün görünmemektedir.

Soru 4: Maddenin ayırıcılık gücü formülü kaynaklarda farklı farklı verilmiş. Bu çok büyük bir sıkıntı oluyor benim için. Bir de sizden öğrenebilir miyim?

Yanıt:

Madde ayırıcılık gücü indeksi (rjx), ayırıcılık gücü indeksi hesaplanacak maddeye verilen yanıtla o testten alınan ham puanlar arasındaki ilişkinin çalışılmasıdır. Bu ilişki, maddenin testle uyumu konusunda bilgi verir. Ayrıca, bu indeks test puanları ölçüt alındığında o maddenin bilenler tarafından doğru bilmeyenler yahut eksik veya yanlış bilgili olanlar tarafından da yanlış cevaplandırılıp cevaplandırılmadığına ilişkin bir bilgi verir. Madde ayırıcılık gücü indeksi bir korelasyon katsayısıdır. O nedenle, çıkan katsayı -1 ile 1 arasında değerler alır. Katsayı 1'e yaklaştıkça maddenin ayırıcılık gücü artar. Sıfıra yaklaştıkça azalır, negatif değerler alırsa o madde testin amacına hizmet etmez. Madde ayırıcılık gücü indeksi, aralarında ilişki aranan değişkenlerden birinin (madde puanları) süreksiz diğerinin ise (test ham puanları) sürekli  olması nedeniyle Pearson Çarpım Momentler Korelasyon'unun özel hali olan nokta-çift serili veya çift-serili korelasyon hesaplama tekniğinden yararlanılarak hesaplanır (Bu teknikler için İstatistik veya Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme kitaplarına bakınız). Ayrıca, %27'lik üst ve alt gruplar farkından yararlanılarak da maddenin ayırıcılık gücü konusunda bir fikir edinilebilir.

 

Soru 5: Mod, medyan , standart sapma vb hakkında kpss'de çıkabilecek konular hakkında sizden açıklayıcı bir bilgi istiyorum. saygılar...
 

Yanıt:

Bir dizi ölçümü betimleyen (özetleyen) iki tür ölçü vardır: 1. Merkeze yığılma ölçüleri (mod, medyan (ortanca) ve ortalama). Bu istatistikler ölçümlerin hangi ölçüm-veya merkez- etrafında yığıldığını açıklamaya çalışır. Bu üç istatistikten ortalama, merkeze yığılma ölçüsü olarak daha duyarlıdır (daha iyidir). Mod, frekansı en büyük olan (en çok tekrar eden) ölçümdür. Ortanca, küçükten büyüğe doğru sıralanmış ölçümleri sayı olarak iki eşit parçaya bölen değerdir. Ortanca öyle bir yerdedir ki, ölçümlerin yarısı ortancadan küçük diğer yarısı ise ortancadan büyüktür.
Ortalama ise bir dizi ölçümün toplamını ölçüm sayısına (n) oranlayarak bulunur. Bir dağılımda, ortalamadan küçük ölçümlerin ortalamadan farklarının toplamı (pozitif) ile ortalamadan büyük ölçümlerin ortalamadan farklarının toplamı (negatif) birbirine eşittir. O nedenle bu ikisinin toplamı her zaman sıfıra eşit çıkar.

  2. Ranj, çeyrek sapma ve standart sapma ise dağılım (yayılma) ölçüleridir. Standart sapma, ölçümlerin ortalamadan ne kadar uzağa dağıldığının bir ölçüsüdür. Standart sapma büyüdükçe dağılım yayvanlaşır, küçüldükçe dağılım sivrileşir. Ranj, biri dizide en büyük ölçüm ile en küçük ölçüm arasındaki farktır. Çeyrek sapma ise, ölçümlerin ilk ve son %25'lik dilimi dışarıda tutulduğunda ortadaki %50'lik dilim için sapmayı verir.
        

Soru 6: 60 maddeden oluşan bir testin ortalaması 40 standart sapması 5 ise güvenirlik katsayısı kaçtır? Hocam kaynaklardaki formülü kullanarak soruyu çözemedim kolay bir yolu var mı?
 

Yanıt:

Testin sadece ortalama ve standart sapması biliniyorsa içtutarlılık katsayısı şu eşitlik ile hesaplanabilir: KR-21= K/K-1((1- (KX-X2 )/KSx2))  bu eşitlikte K soru sayısını, X testin ortalamasını, Sxtestin varyansını gösterir. Bu durumda, KR-21= 60/60-1((1- (60*40-402 )/40*52)) = 0.20 olarak hesaplanır.

 

Soru 7: Fen bilgisi öğretmeniyim. Size sorum, bir soruda hem soru sayısı hem de sınav yapılan gruba dair aritmetik ortalama verilirse ve grubun mutlak başarı düzeyi bulunması istenirse nasıl bir yol izleriz?

Yanıt:

Her bir maddesi 1 puan değerinde olan K soruluk bir testten alınabilecek en yüksek puan K kadar olur. Tüm öğrencilerin K soruluk testten almış oldukları puanların ortalaması ise puanların toplamı / öğrenci sayısı ile hesaplanır. Testin tümü ölçüt alındığında sınıfın ortalama başarı düzeyi =  Ortalama / K ile hesaplanır. Burada değerlendirme için testteki toplam madde sayısı ölçüt alındığından ve madde sayısı bir öğrenciden başka bir öğrenciye değişmediğinden yapılan değerlendirmeye "mutlak başarı düzeyi"ne göre değerlendirme demek mümkündür. Örneğin 60 soruluk bir testin uygulandığı grubun ortalaması 27 ise sınıfın ortalama başarı düzeyi 27/60= 0,45 bulunur.

Soru 8: KPSS'da geçmiş yılların soru örneklerine baktığımda derinlemesine istatistiksel işlemler sorulmamış. Acaba ölçme değerlendirme bölümü ile ilgili sorularda istatistiksel işlemlerde derinlemesine konulara çalışayım mı? yoksa bunları sadece formül ve yüzeysel olarak anlam bakımından bilmem yeterli mi? Teşekkürler.
 

Yanıt:

Belirttiğiniz gibi, KPSS'de sınavın doğası gereği basit ve küçük işlemlerin dışında karmaşık istatistiksel işlemler yapmayı gerektiren sorular çıkmıyor. Ancak, Eğitim Fakültelerinde okutulan öğretmenlik mesleğine ilişkin derslerin yeniden düzenlenmesiyle birlikte Eğitimde Ölçme ve Değerlendirme dersi hafta/3 kredilik bir ders oldu. Bu durum da 2009-2010 döneminde yeni programa göre mezun olacak olan öğrencilerin gireceği KPSS'nın kapsamı da değişebilir. Öte yandan, herhangi bir istatistiksel işlem gerektiren veya işlemin sonucunu yorumlattırmayı içeren bir sorunun doğru yanıtına ulaşabilmek için işlemin nasıl yapıldığını bilmek çok önemlidir. Bu durumda, bir soru doğrudan işlemin yapılmasını gerektirmemiş olsa bile soruyu yanıtlayacak olan kişinin bu işlemin ne olduğunu, çıkan sonucun ne anlama geldiğini ve çıkan sonuca dayalı yapılabilecek bir takım yorumların neler olabileceğini bilmesi gerekir. O yüzden, çalışma sırasında en son söylediklerimi dikkate almanızda yarar vardır. Başarılar. 

Soru 9: Ölçme ile ilgili sorularım var ve yardımınızı bekliyorum. İlk sorum çeyrek sapma ile ilgili. Nasıl bulunur? İkinci sorum da mesela 5 tane alt test var diyelim ve bu 5 alt testin her birinin güvenirlik katsayısı 0,40, bundan yola çıkarak tüm testin güvenirlik katsayısını nasıl buluruz? Üçüncü ve son sorum ise güçlük indisinden yola çıkarak varyans ve standart sapmayı nasıl buluruz?

Yanıt: Çeyrek sapma konusundaki açıklama için 5. sorunun yanıtını okuyunuz. Çeyrek sapma Q = (Q3 - Q1) / 2  eşitliği ile hesaplanır. Eşitlikte Q1 1. çeyreği, Q3, 3. çeyreği gösterir. Büyüklük sırasına dizilmiş verilerin 1. çeyrek değeri Q1= (25*n)/100, 3. çeyrek değeri ise Q3=(75*n)/100 eşitlikleriyle hesaplanır.  Örnek, 12 (n) öğrencinin puan dağılımı küçükten büyüğe şöyle sıralanmış olsun: X= 1, 2, 2, 5, 6, 6, 7, 9, 11, 13, 14, 18. Q1 =  (25*12)/100 = 3; Q3 = (75*12)/100 = 8. Şimdi çeyrek sapmayı hesaplayabiliriz. üçüncü çeyrek 8. sıradaki ölçme sonucu yani Q3 = 9; birinci çeyrek ise 4. sıradaki ölçme sonucu yani Q1 = 5'tir. Bu durumda çeyrek sapma Q = (9 - 5)/2 = 2 olur. 

Soru 10: Öncelikle bizlere yardımcı olduğunuz için çok teşekkür ederim. Tekrarlı veriler olduğunda ve ortanca da bu verilere denk geldiğinde ortanca nasıl hesaplanmalı? Örneğin 40,40,45,50,50,50,54,70,80.
Şimdiden çok teşekkür ederim.

 

Yanıt: Piyasadaki birçok kesme ve yapıştırma (bazılarını dışarıda tutmak gerektiğini belirtmeliyim) türü KPSS kitaplarında senin verdiğin örneğin ortancası 50 olarak gösterilir. Gerçekte durum farklıdır. Çünkü, örnekteki sayıları bir sayı doğrultusu üzerinde düşünürsek, ortancanın bulunduğu aralıkta üç tane 50 vardır ve bunlardan ikinci aralığa düşen sayı ortancadır. Bu gibi durumlarda Ortanca = (Ortancanın bulunduğu aralığın alt sınırı) + (Aralıkta bulunan ölçüm sayısı / Ortancanın düştüğü aralık) eşitliğinden yararlanılarak hesaplanmalıdır. Senin verdiğin örneğine dönecek olursak, Ortanca = 49,5 + 3/2 = 51 olarak hesaplanır. Kolay gelsin.

 

Başa Dön

 

1